Indarkeriak eta adikzioek markatutako egoera batetik ateratzea ez da bide erraza. Denbora eta laguntza behar dira, eta, batez ere, berriro konfiantza izateko eta norberaren bizi-proiektua berreraikitzeko aukera. Osasun eta Komunitatea Fundazioaren (FSC) Espacio Ariadnan izandako esperientziaren bidez, A.k bere errekuperazio-prozesua partekatzen du, emakume gisa aurre egin behar izan dien erronkak eta bizitako indarkeriari zein adikzioei heltzen dien arreta jasotzearen garrantzia. Testigantza honetan, emakume askori oraindik ere lagun egiten dieten estigmari, aurreiritziei eta gizarte-epaiari ere ahotsa ematen die, eta epaitu gabe entzun, ulertu eta laguntzeko beharra aldarrikatzen du.
– Zerk eraman zintuen bizi zenuen indarkeria- eta kontsumo-egoerarekin hausteko eta zure errekuperazio-prozesua hasteko erabakia hartzera?
Une batean, min egiten zidan egoeratik atera beharra nuen. Indarkeria eta kontsumoa ondo ez nengoen nire bizitzako etapa baten parte ziren. Pausoa ematea ez zen erraza izan, horrelako egoera batetik ateratzea ez baita joatea bakarrik: barrutik berreraikitzen ere hasi behar duzu. Laguntza behar izan nuen, eta berriro hasteko aukera ematea erabaki nuen.
– Nola iritsi zinen FSCren Espacio Ariadnara, eta zer esan nahi izan zuen zuretzat baliabide hau aurkitzeak?
Laguntza-baliabideen bidez iritsi nintzen. Bizitako indarkeria eta adikzioak landu ahal izateko leku bat behar nuen, niretzat lotuta zeudelako eta arreta integrala behar nuelako.
Nire kasuan, Espacio Ariadnara iristea inflexio-puntu bat izan zen. Nire buruan eta nire errekuperazioan zentratzen hasteko leku bat aurkitu nuen. Hasieran barne-lan handia nuen egiteko, baina pixkanaka segurtasuna irabazi nuen, nire emozioak ezagutzen ikasi nuen eta nire buruarekiko konfiantza berreskuratu nuen.
– Espacio Ariadnaren zein alderdi nabarmenduko zenituzke zure errekuperazio-prozesuan eta bizi-proiektua berreraikitzean bereziki garrantzitsuak izan direnak?
Niretzat gauza askoren multzoa da. Horrelako egoera batean zaudenean, inguratzen zaituenetik ateratzeaz gain, barruan gertatzen zaizuna ere landu behar duzu. Barrutik garatzeko eta ikasteko espazio seguru bat behar duzu, ez soilik adikziotik edo indarkeria-egoeratik urruntzea. Espacio Ariadnan gure bizitzako hainbat arlo lantzen ditugu. Indarkeriari eta adikzioei buruzko taldeak daude, banakako arreta psikologikoa eta hezkuntza-laguntza. Autonomiarekin, prestakuntzarekin, lanarekin eta elkarbizitzarekin lotutako helburuak ere lantzen ditugu. Ez da leku seguru batean egotea bakarrik, baizik eta zure burua ezagutzea, tresnak eskuratzea eta zure bizitza eraikitzeko prestatzea.
– Zure ustez, zer lotura dago bizitako indarkeria-egoeren eta substantzien kontsumoaren artean? Nola eragin diezaiokete elkarri?
Nire esperientzian, indarkeria eta adikzioak oso lotuta zeuden, eta elkarri kalte egiten zioten. Kontsumoa ez sentitzen saiatzeko edo bizi duzunetik ihes egiteko modu bat bihur daiteke, baina ez du mina konpontzen. Horregatik, uste dut garrantzitsua dela biak lantzea. Ez da nahikoa kontsumitzeari uztea: zauri emozionalak landu behar dituzu, eta sentitzen duzunari aurre egiteko beste modu batzuk ikasi.
– Badakigu zentroan egiten diren indarkeriari eta adikzioei buruzko taldeek lagundu dizutela. Zehazki, zer eskaini dizute?
Indarkeria-taldeek bizi izan nituen eta agian lehen identifikatzen ez nekien gauzei izena jartzen lagundu didate. Maitasuna ez diren jokabideak ezagutzen ikasi dut, mugak hobeto ulertzen eta nire beharrei balioa ematen. Ikasi dut, halaber, ez naizela beste pertsona batek nigan egiten duen indarkeriaren erantzule.
Adikzio-taldeek alkoholarekin dudan harremana hobeto ulertzen lagundu didate, arrisku-egoerak ezagutzen eta errekuperazioak eguneroko konpromisoa behar duela jabetzen. Ikasi dut ez dela kontsumitzeari uztea bakarrik, baizik eta emozioak kudeatzeko eta zailtasunei aurre egiteko beste modu batzuk aurkitzea, alkoholera jo gabe. Niretzat, abstinentziari eustea lorpen garrantzitsua izan da.
Bestalde, taldeak espazio terapeutiko eta seguruak dira, eta bertan kontsumitzera zerk eramaten gaituen ulertzeko tresnak ematen dizkigute, emozioen bidez, nola sentitzen garen eta gertatzen zaiguna nola kudea dezakegun landuz. Emozioei eusten, horiek bizitzen eta zeharkatzen ikastea da kontua, alkohola bezalako kanpoko laguntzarik erabili gabe. Beldurra, ihes egiteko gogoa, pazientziarik eza, zorigaiztokotasuna edo konfiantza izateko zailtasuna ere bizitzaren parte dira. Ezin gara beti zoriontsu egon, ezta dena ondo aterako dela uste izan ere. Gertatzen zaiguna datorren bezala zeharkatzen ikasi behar dugu, zoriontasun-egoera bati etengabe eusten saiatu gabe.
– Zer eman dizu banakako arreta psikologikoak?
Barrura begiratzen lagundu dit, eta denbora luzez aurre egitea kostatzen zitzaizkidan emozioei lekua egiten, batez ere tristurari. Ikasi dut ez dudala estali behar, ezta ihes egin ere, baizik eta senti dezakedala eta zeharka dezakedala, ni suntsitu gabe. Ezin gara beti ondo egon, baina ez gara beti triste egongo ere. Gauzak aldatu egiten dira, eta horiek eramaten ikasi behar dugu, muturreko jarreretara jo gabe. Niretzat, nire emozioekin egoten ikastea izan da prozesu honetako lorpen handienetako bat.
– Zer deskubritu duzu zure buruari buruz denbora honetan?
Uste baino gaitasun handiagoa dudala deskubritu dut, iraunkorra naizela eta nire errekuperazioarekin konprometitu naitekeela. Baita indartsua izateak ez duela esan nahi dena bakarrik egin behar duzunik ere. Laguntza eskatzen, mugak jartzen eta nire burua errespetu handiagoz tratatzen ikasten ari naiz. Eta nire buruarengan berriro konfiantza izan dezakedala deskubritzen ari naiz.
Bestalde, ikasi dut gauzak pixkanaka eraikitzen direla. Ezin duzu dena berehala izan nahi, ezta sentitzen duzuna hamar minututan aldatu ere. Batzuetan, ekintza txiki batek, edo besterik gabe beste egun batez eutsi eta arnasa hartzeak, asko gehitzen du, une horretan hala ez dirudien arren.
– Zure prozesuan zehar hainbat erronka eta zailtasuni aurre egin behar izan diezu. Zein izan dira garrantzitsuenak eta nola gainditu dituzu?
Izan ditudan zailtasun handienetako bat nire emozioei ihes egin gabe aurre egitea eta tristurarekin bizitzen ikastea izan da. Abstinentziari eustea eta nire konfiantza berreraikitzea ere erronka izan dira. Batzuetan prozesuak gauza asko mugitzen ditu, baina ikasi dut aurrera egiteak ez duela esan nahi egunero ondo egotea, baizik eta lanean jarraitzea, egun zailak daudenean ere.
– Badakigu, nolabait, gizarte-estigma, epaiak, aurreiritziak edo diskriminazioa sentitu dituzula…
Bai, sentitu dut nire istorioa benetan ezagutu gabe epaitu eta umiliatu nautela. Nire inguruan mugak jarri behar izan ditut, konturatu bainaiz harreman batzuek kalte egiten zidatela. Batzuetan, gertukoek zuretzat onenak direla uste duten konponbideak eskaintzen saiatzen dira, baina horrek ez du esan nahi zure burua ezagutzen edo zure bidea aurkitzen laguntzen dizutenik.
Uste dut oraindik ezjakintasun handia dagoela genero-indarkeriaren eta adikzioen inguruan. Batzuetan emakumeak epaitzen dira haien egoeraren atzean zer dagoen jakin gabe, egoera hori aukeratu izan balute bezala. Gainera, uste dut adikzioak modu desberdinean hautematen direla gizonengan eta emakumeengan. Emakumeoi dena egiteko gai izatea, besteak zaintzea eta erantzukizun asko bere gain hartzea eskatzen zaigu. Badirudi ezin dugula arazorik izan edo egoera zail bat bizi. Ulermen gehiago eta epai gutxiago behar ditugu.
Horregatik, oso zortekoa sentitzen naiz FSCren Espacio Ariadna aurkitu eta epaitu gabe nigan konfiantza izan duten pertsonak ezagutu izanagatik. Ez dut gehiegi azaldu behar izan: entzun egin naute, besterik gabe. Kostatu egin zait nire emozioak ateratzea, baina orain adieraz eta bizi ditzaket. Niretzat oso garrantzitsua da nola sentitzen naizen esan ahal izatea, ondo ez nagoela aitortzea eta ezin dudala dena egin onartzea.
Ikasi dut, halaber, laguntza eskatzea garrantzitsua dela, baita aurretik loturarik ez duzun pertsonei ere. Lotura hori keinu txiki bakoitzean eraikitzen da, entzutean eta zure burua adierazteko eta negar egiteko aukeran, dena egin behar duzula sentitu gabe.
– Zure prozesuko zein unetan zaude orain?
Orain egonkortasun, segurtasun eta autonomia handiagoko bizitza bat eraikitzen ari naiz. Prestakuntza soziosanitario bat amaitu dut, praktiken zain nago eta lan-esperientziak izaten hasi naiz.
Baliabidetik kanpo laguntza-sare bat sortzeko eta espazio seguruak aurkitzeko ere lanean ari naiz. Espacio Ariadnan jarraitzen dut, baina ikasitako guztia finkatu eta aurrera egiten jarraitu nahi dudan etapa batean nago.
– Elkarrizketa amaitzeko, zer esango zenioke zuk bizi izan duzunaren antzeko egoera bat bizitzen ari den emakume bati?
Ausarta izateko esango nioke, ez dagoela bakarrik eta bere burua ez epaitzeko. Ez duela merezi gertatzen ari zaiona eta egoera horretatik atera daitekeela. Ez du dena bakarrik egin behar. Laguntza eskatzea trebetasuna dela ere esango nioke, ez ahultasuna. Prozesu bakoitza desberdina da, eta pertsona bakoitzak bere denbora behar du aurrera egiteko. Irtenbidea badago, hasieran ikusten ez baduzu ere. Eta, batez ere, ez duela pertsona gisa duen balioa galdu: bere buruarekin berriro topo egin dezake eta bizitza desberdin bat eraiki.