FSCren Ebaluazio eta Ezagutzaren Kudeaketa Sailak aurrera egin du aldaketa-prozesuak arinago eta zehatzago ebaluatzeko bidean

Aldatzea ez da gehienetan egun batetik bestera gertatzen den prozesua. Pertsona batek jokabide edo egoera bat aldatu aurretik, hainbat une gerta daitezke: aldatu beharreko ezer dagoenik ez pentsatzetik hasi, eta aldatzeaz pentsatzera, erabaki bat hartzera, aldaketa zehatzak abian jartzera eta, azkenik, aldaketa horiek denboran mantentzea lortzera. Ibilbide horri aldaketaren estadioak edo etapak esaten zaio. Azken hilabeteetan, FSCren Ebaluazio eta Ezagutzaren Kudeaketa Sailak hainbat tresna aztertu ditu aldaketaren etapak eta aldatzeko prestutasuna ebaluatzeko. Helburua da aukerak identifikatzea, informazio garrantzitsua modu arinago eta eraginkorragoan biltzeko.

Kontzeptua Prochaskaren eta DiClementeren eredu transteoretikotik dator (1983, 1984). Eredu hori, hasieran, jokabide-aldaketako prozesuen azterketatik abiatuta garatu zen, eta, geroago, hainbat arlotan aplikatu zen. Haren ekarpen nagusia da ulertzea pertsonak posizio desberdinetan egon daitezkeela aldaketa-helburu beraren aurrean, eta posizio horiek denboran zehar alda daitezkeela. Pertsona guztiak ez dira puntu beretik abiatzen, eta guztiek ezin dute modu berean aurrera egin: aurrera egin dezakete, zailtasunak aurkitu, atzera egin eta berriro aurrera egin.

Ideia hori bereziki garrantzitsua da esku-hartze sozialean eta soziosanitarioan. Gerta daiteke pertsona bat prest egotea bizitzako arlo batean aldaketak egiteko eta, aldi berean, beste arlo batean oraindik ez planteatzea. Izan daiteke jokabide bat aldatzea pentsatzen aritzea, baina erabakirik hartu ez izatea; erabakia hartua izatea, baina oraindik planik ez edukitzea; edo, besterik gabe, oraindik sendotu behar diren aldaketak hasi izatea. Horregatik, pertsona bat prozesuaren zein unetan dagoen jakiteak haren bilakaera hobeto ulertzen eta esku-hartzea haren beharretara egokitzen lagun dezake.

Hori da Osasun eta Komunitatea Fundazioaren (FSC) Ebaluazio eta Ezagutzaren Kudeaketa Saila bere lanaren barruan berrikusten ari den kontzeptuetako bat, esku-hartzeko prozesuetan biltzen eta aztertzen diren aldagaiak hobetzeko. Erronka da, lehenik eta behin, aldaketaren estadioei buruzko begirada zabaltzea, drogamenpekotasunei bakarrik lotuta gera ez daitezen. Ildo horretan, helburua da ikuspegi hori erabili ahal izatea FSCk zuzentzen eta kudeatzen dituen zerbitzuetan gerta daitezkeen aldaketa-prozesuak ulertzeko. Prozesu horien artean daude autonomia berreskuratzea, indarkeria-egoera batetik ateratzea, etxebizitza bat bilatzea edo jokabide jakin batzuk aldatzea.

Hausnarketa horrek galdera praktiko bat ere planteatzen du: nola bil dezakegu informazio hori modu errazean, elkarrizketen zama alferrik handitu gabe? Azken hilabeteetan, FSCren Ebaluazio eta Ezagutzaren Kudeaketa Sailak estadioak edo aldatzeko prestutasuna ebaluatzeko erabiltzen diren hainbat tresna berrikusi ditu, ahalik eta denbora gutxienean informazio erabilgarria lortzeko formulen bila. Bide horretan, SOCRATES bezalako tresnetatik URICAra eta, ondoren, haren bertsio laburrera, URICA-Sra, egindako bidea aztertu da. Azken horrek itemen kopurua 32tik 16ra murrizten du: tresnaren lau dimentsio nagusiak mantentzen ditu, eta aplikatzeko behar den denbora laburtzen du.

Hala ere, helburua ez da galdetegi laburrago bat aurkitzea soilik. FSCren lan-ildoetako bat da elkarrizketetan modu naturalean txertatzeko bezain laburrak diren ebaluazio-tresnetara iristea, eta galdetegi zabalagoak sakondu beharra dagoen kasuetarako gordetzea. Kontua da aldagai garrantzitsu bati buruzko informazioa biltzeak ez duela zertan esan nahi galdera-sorta berri bat gehitzea dagoeneko luzea den elkarrizketa bati.

Testuinguru horretan, eskala oso labur baten proposamena lantzen ari dira. Deskribapen erraz batzuetan oinarrituta, profesionalak pertsona bere aldaketa-prozesuan kokatu ahal izango du, helburu zehatz bati dagokionez. Proposamenak hamar posizio jasotzen ditu, ereduaren bost estadio klasikoak baino zehatzagoak, baina ez du hamar estadio psikologiko desberdin ezarri nahi. Aldaketaren continuum baten barruko posizioak dira, eta pertsona baten bilakaera xehetasun handiagoz behatzeko aukera ematen dute.

Lan-ildo horrek gure erakundearen Ebaluazio eta Ezagutzaren Kudeaketa Sailaren lehentasunetako bat islatzen du: ebaluazioa gero eta erabilgarriagoa izatea, nahitaez konplexuago bihurtu gabe. Kontua da identifikatzea zein informazio den benetan garrantzitsua, eskura dauden tresnak berrikustea eta zerbitzuen eta artatutako pertsonen ezaugarrietara egokitzea.

Proposamena garapen-fasean dago oraindik, eta egiaztatu egin beharko da, behin betiko erabilgarritasuna baloratu ahal izan aurretik. Aurreikusitako hurrengo urratsa da aztertzea profesional desberdinek nola interpretatzen eta aplikatzen dituzten posizioak, zailtasunak hautematea eta definizioak doitzea, ebaluazioaren fase berrietara igaro aurretik.

Azken batean, aldaketa-prozesua ulertzea ez da soilik jakitea pertsona bat aldatzen den ala ez; non dagoen, nola garatzen den eta zein inguruabarrek errazten edo zailtzen duten prozesu hori identifikatu ahal izatea ere bada. Informazio hori biltzeko modua hobetzeak aukera ematen du ebaluazio zehatzago, arinago eta FSCn egiten diren esku-hartzeen errealitatearekin lotuago baterantz aurrera egiten jarraitzeko.