Nire esperientzia CÍRCULOS ESPAÑAn: laguntzearen balioa

CÍRCULOS ESPAÑArekin lehen harremana Alacanten hainbat boluntario-lan eskaintzen zituen iragarki-kartel bat kasualitatez ikusi ondoren izan nuen. Aurretik udalekuetako begirale izana nintzen eta beste boluntario-lan batzuk eginak nituen, baina hau bereziki erakarri ninduen, espetxe-arloarekiko dudan interesagatik eta zenbait delitu egin zituzten pertsonek gizartean berriro lekua aurkitzeko aukera izan behar dutela uste dudalako. Programa honek horixe eskaintzen zuen: pertsona horiei prozesu horretan laguntzeko aukera, konfiantzaz hitz egin, entzunak sentitu eta bizitza desberdin baterantz urratsak egin ditzaketen gune bat aurkitzen lagunduz.

Gertatzen da, inguruko pertsonei boluntario-lan hauetan parte hartzen duzula kontatzen diezunean, egiten den lana aurrez epaitzen edo zalantzan jartzen dutela, baina ez dakite nolakoa den gure egunerokoa eta nola lan egiten dugun Erdiko Kidearekin. Egia da, “boluntario hasiberri” gisa, askotan ez dakizula ondo nola jokatu, edo ez dituzula hitz zehatzak aurkitzen nahiko zenukeen laguntza eskaintzeko, baina zorionez, kasu horietan esperientziadun pertsonen laguntza duzu… Nire kasuan, Manuela, uneoro gu gidatzeko eta laguntzeko hor egon zen profesional bat, ez bakarrik zirkuluko harremanean, baita gure ikuspegian eta esperientzian ere; hileroko jarraipenak egiten zituen proiektu honekin dugun loturak gure egunerokoan nola eragiten duen ebaluatzeko.

Saioak gune jakin batean egiten dira; bertan aldizka elkartzen gara elkar ezagutzeko eta, pixkanaka eta modu naturalean, konfiantzazko harreman bat eraikitzeko. Hasieran eguneroko gaiak lantzen genituen: nola joan den astea, zer interes ditugun, nola ikusten ditugun zenbait gai edo epe labur eta luzean zer helburu lortu nahi genituzkeen.

Elkarrizketa errazak irudi dezaketen arren, uste dut hor dagoela programaren zati garrantzitsu bat. Denborarekin, gune hori naturaltasunez hitz egiteko, kezkak partekatzeko eta testuinguru horretatik kanpo adierazteko zailagoak izan daitezkeen egoerei heltzeko ingurune bihurtzen da. Harreman hurbil bat sortzen da, eta bertan Erdiko Kidea entzuna eta lagundua senti daiteke, gai deserosoak eta bere birgizarteratze-prozesuaren parte den erantzukizuna alde batera utzi gabe.

Harreman hori aurrera joan ahala, bere bizitzako hainbat arlotan lagun diezazkioketen aukerak ere identifikatzen ditugu. Adibidez, lan-arloan, curriculuma egiten, lana bilatzen edo eskaintzak aurkitzeko plataformetara sartzen laguntzen diogu. Gizarte-arloan, haren interesak ezagutzen eta lotura berriak sortzeko aukera emango dioten jarduerak aztertzen saiatzen gara, hala nola kirolen bat egitea edo aire zabaleko aisialdi-guneetan parte hartzea, edozein pertsonaren eguneroko bizitzara ahalik eta gehien hurbiltzeko.

Azken hori, nire ustez, garrantzitsuenetako bat da, programak ez baitu gizartera itzultzea bakarrik bilatzen, baizik eta haren parte izateko moduak aurkitzea ere; izan ere, askotan bakardadea eta harreman berriak sortzeko zailtasuna oztopo handi bihur daitezke, batez ere beren gizarte-ingurunearen zati handi bat berreraiki behar duten pertsonez ari garenean.

Bestalde, bileretan oso oinarrizkoak irudi dezaketen gaiak lantzen ditugu, hala nola errutina bat antolatzea, ohiturak hartzea, ezustekoei aurre egitea edo egoera zailen aurrean irtenbideak bilatzea. Hala ere, urte asko kartzelan eman dituen norbaitentzat, autonomia hori berreskuratzea eta eguneroko bizitzako zenbait dinamikatara egokitzea erronka handia izan daiteke. Ildo horretan, uste dut boluntariotzaren balioa esperientziak partekatzean, entzutean eta beste ikuspuntu batzuk eskaintzean ere badagoela, eta, desberdintasunak gorabehera (nire kasuan, gazteagoa izanik), beti erantzun egokia izan nahi gabe laguntzean… Batzuetan, zailtasun bati buruz naturaltasunez hitz egin ahal izateak, beste pertsona batzuek antzeko egoerei nola aurre egin dieten entzuteak edo, besterik gabe, ulertua sentitzeak arazoei aurre egiteko modu berriak aurkitzen lagun dezake.

Era berean, ikasi dut ez dela Erdiko Kidearen bizitza konpontzea, baizik eta hura gidatzea, pixkanaka tresnak eskuratu, bere erabakiak hartu eta gero eta autonomoagoa den eta delitutik urrun dagoen bizitza bat eraiki dezan, onarpena funtsezko balio gisa hartuta. Horregatik, pertsona gehiago animatzen ditut ekimen hauetara batzera. Diana Vivò Cordòn programaren koordinatzaileak gune honetan argitaratutako elkarrizketa batean esan zuen bezala: “Boluntarioek esku-hartze profesional hutsak nekez eskain dezakeen zerbait ematen dute: komunitate-harreman normalizatua. Elkarrizketak, jarduerak eta esperientziak partekatzen dituzte, hurbiltasunean oinarritutako harreman batetik, baina baita programaren mugekiko eta helburuekiko konpromisotik ere.” Nire esperientzian, aldatu egin zen pertsona horiek laguntza eta lagun egitea behar dutela ulertzeko nire modua, gizarte konplexu baten parte izan ahal izateko beste urrats bat bezala.

Eta horixe da CÍRCULOS ESPAÑAren balioa: lotura hurbil bat sortzeko aukera, enpatiatik eta aurreiritzirik gabe. Laguntzak helburu prebentiboa du, eta ez da jokabideak justifikatzea edo esku-hartze profesionala ordezkatzea, baizik eta pertsona horiengan konfiantza duen gure zati bat ematea. Boluntariotzak ez du pertsonaren ordez bidea egiten; lagun egiten dio, berak bakarrik egiten ikasten duen bitartean.

Azpimarratzekoa da Osasun eta Komunitatea Fundazioak (FSC) bultzatzen duela proiektu hau, beste gizarte-erakunde batzuekin koordinatuta, sexu-delituak egin dituzten arrisku handiko pertsonen birgizarteratzea errazteko, berriro delitu egitea prebenitzeko eta biktima berriak saihesteko helburuarekin (“Biktima gehiagorik ez”).

Programa Madrilgo Erkidegoan egiten da, baita Valentzian, Alacanten, Zaragozan, Murtzian eta Sevillan ere, eta Gizarte Eskubideen eta 2030 Agendaren Ministerioak diruz laguntzen du, PFEZaren % 0,7ko zerga-esleipenaren kontura, bai eta Barne Ministerioko Espetxe Erakundeen Idazkaritza Nagusiak ere, “la Caixa” Fundazioaren laguntzarekin.

Carlos Torrejón Vaquero, CÍRCULOS ESPAÑAko boluntarioa Alacanten.

 

---